Overprikkeling

Wat is overprikkeling?
Overprikkeling gebeurt meestal niet plots, ook al voelt het soms zo. Als ouder zie je misschien vooral het moment waarop het misloopt: tranen, boosheid, dichtklappen of zelfs helemaal weg zijn. Maar vaak waren er al kleine signalen. Momenten waarop je eigenlijk al probeert te zeggen:  “Dit is te veel voor mij.”

Neurodivergente kinderen voelen prikkels vaak sterker. Geluid, licht, aanrakingen, maar ook honger, moe zijn of drukke gedachten kunnen sneller binnenkomen. Wat voor een ander soort gewoon voorbijgaat, blijft bij hen langer hangen.

Wanneer het hoofd vol raakt, lukt reageren zelfs niet meer zoals anders. Sommige kinderen worden boos of verdrietig, anderen trekken zich terug of worden heel stil. Dat is geen probleem en geen fout, het is een teken dat het zelfs te veel is.

Door die signalen beter te leren herkennen, kan je vroeger bijsturen en je soort helpen voordat alles vastloopt.

Hoe merk je dat je overprikkelt?
Lichamelijke signalen
- wiebelen, friemelen, wiegen
- Handen op oren of ogen
- Klagen over hoofdpijn of buikpijn

Gedragssignalen
- Heel stil zijn of net heel luid
- Zoeken naar controle
- Heel snel boos worden
- Kleine dingen die normaal geen probleem zijn, zijn dat plots wel

Emotionele signalen
- Plots wenen
- Onzeker
- Hevig reageren op kritiek
- Angstig

Wat kan je doen?
Wat helpt bij overprikkelen, is leren zien wanneer het begint, niet pas wanneer het misloopt. Door aandacht te hebben voor terugkerende momenten en kleine signalen, kan je vroeger bijsturen.

Soms volstaat het om zelfs te pauzeren, prikkels te verminderen of iets aan te bieden dat roest geeft. Op andere momenten helpt het om achteraf samen te kijken: wat voelde je, wat had je nodig?

Visuele hulpmiddelen kunnen daarbij ondersteunen. Ze geven taal aan wat moeilijk onder woorden te brengen is en helpen je soort om zelf signalen te herkennen. Ook voorspelbaarheid en vaste rustmomenten maken een verschil, niet als strak plan, maar als houvast.